الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

141

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

حديث : « اكتب و بث علمك » . تقريب استدلال : اگر خبر واحد حجت نبود هرگز ائمه عليهم السّلام تشويق و ترغيب نمىكردند در نقل احاديث و نوشتن و ابلاغ آنها به ديگران . طايفه پنجم : رواياتى كه در مقام مذمت و توبيخ كذابين و برحذر داشتن اصحاب از اعتماد به كذابين وارد شده مانند آنچه كه شيخ در رسائل نقل كرده : « قال الصادق عليه السّلام : انا اهل بيت صديقون لا نخلو من كذاب يكذب علينا و قوله عليه السّلام : ان الناس أولعوا بالكذب علينا كان اللّه افترض عليهم و لا يريد منهم غيره » . كيفيت استدلال : اگر مسلمانان و اصحاب الائمه عليهم السّلام به خبر واحد عمل نمىكردند ديگر مجالى براى دروغ بستن بر معصومين عليهم السّلام نبود و بازار كذابين و واضعين حديث گرم نمىشد و به دنبال آن جايى براى خوف معصومين عليهم السّلام از جعل اكاذيب و انتساب آنها به ائمه عليهم السّلام نبود و موردى براى برحذر داشتن اصحاب از كذابين نبود و . . . پس معلوم مىگردد كه عمل به خبر واحد عند المسلمين متعارف و مرسوم بوده و لذا ائمه عليهم السّلام با تمام تلاش آنان را از اين‌گونه روايات قلابى برحذر مىداشتند . نتيجهء نهايى : شيخ انصارى فرموده است : از مجموع روايات استفاده مىكنيم كه ائمه عليهم السّلام بر عمل به خبر واحد و لو گمان‌آور راضى بودند به دليل اين اخبار متواتره كه ذكر شد . مقدار دلالت : شيخ انصارى فرموده است : قدر مسلم آن است كه از اين طوايف روايى حجيت خبر واحد ثقه به دست مىآيد ، يعنى خبر واحدى كه عقلاى عالم به احتمال خلاف در آن اعتنا ندارند و بدان عمل مىكنند و شاهد بر اينكه قدر متيقن خبر ثقه است عبارت است از وجود الفاظى از قبيل ثقه ، صادق ، مامون عليه و . . . كه در برخى از روايات مذكوره آمده و اما رواياتى هم كه اطلاق دارند حمل مىكنيم بر مقيد براساس قانون مسلم اصولى . ان قلت : آيا از اين روايات عدالت هم استفاده مىشود كه راوى حديث بايد عادل هم باشد تا حديث وى حجت باشد يا خير ؟ قلت : خير ، بيشتر روايات از قيد عدالت خالى بوده و اطلاق دارند ، بلكه در روايات